Afbeeldingsbeschrijving: Een rond zwart bord met een verlichte rand toont pictogrammen in neonstijl en de tekst 'EAA' met een toegankelijkheidssymbool – waarmee wordt gewezen op de naleving van de Europese toegankelijkheidswet – en 'GDPR' met een hangslot, tegen een achtergrond van rode gordijnen.
Waarom de EAA de nieuwe AVG is
Leestijd: 4 minuten
De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) van de Europese Unie zorgde voor een revolutie op het gebied van gegevensprivacy toen deze in 2018 van kracht werd. Plotseling moesten organisaties opnieuw nadenken over hoe ze persoonsgegevens verzamelden, opsloegen en deelden. Degenen die zich vroeg hadden voorbereid door beleid te herschrijven, personeel te trainen en systemen te herontwerpen, konden de verandering goed doorstaan, terwijl laatkomers zich haastten om boetes te vermijden.
Vandaag de dag is er een soortgelijke golf van naleving gaande: de Europese toegankelijkheidswet (EAA). De wet is op 28 juni 2025 in werking getreden en wordt al gehandhaafd in alle EU-lidstaten. Bedrijven die toegankelijkheid als een bijzaak beschouwen, lopen zowel reputatieschade als wettelijke aansprakelijkheid op. Bedrijven die daarentegen de lessen van de AVG toepassen en nu actie ondernemen, zullen in een sterkere positie verkeren naarmate de handhaving versnelt.
Het nieuwe tijdperk van naleving van de Europese toegankelijkheidswet
De handhaving van de AVG heeft aangetoond dat toezichthouders bereid zijn om aanzienlijke boetes op te leggen aan bedrijven die de rechten van gebruikers negeren. In mei 2023 legde het Europees Comité voor gegevensbescherming Meta Platforms Ireland een boete op van 1,2 miljard euro – de hoogste AVG-boete tot nu toe – voor het herhaaldelijk overdragen van Facebook-gegevens van EU-ingezetenen naar Amerikaanse servers, wat in strijd is met de EU-wetgeving.
De Hamburgse commissaris voor gegevensbescherming heeft kledingwinkel H&M in 2020 een boete van 35,3 miljoen euro opgelegd nadat managers in het geheim persoonlijke gegevens van werknemers hadden geregistreerd en die informatie hadden gebruikt voor beslissingen over hun dienstverband. In juli 2021 heeft de Luxemburgse gegevensbeschermingsautoriteit Amazon een boete van 746 miljoen euro opgelegd voor het verwerken van gebruikersgegevens zonder geldige toestemming.
Bedrijven die geen adequate beveiligingsmaatregelen hadden getroffen, werden ook gestraft. British Airways kreeg een boete van 20 miljoen pond voor een datalek in 2018 waarbij de persoonlijke en financiële gegevens van meer dan 400 000 klanten openbaar werden gemaakt. Het Britse Information Commissioner's Office oordeelde dat de luchtvaartmaatschappij basisbeveiligingsmaatregelen zoals meervoudige authenticatie en netwerkmonitoring had verwaarloosd.
Deze gevallen tonen aan dat de AVG geen papieren tijger is – toezichthouders kunnen en zullen de wet handhaven. De reputatieschade en nalevingskosten waren vaak veel hoger dan de boetes zelf. Hetzelfde patroon doet zich nu voor bij de naleving van de EAA. In tegenstelling tot de AVG, waar de meeste overtredingen achter de schermen plaatsvonden bij de opslag of overdracht van gegevens, zijn toegankelijkheidsproblemen voor iedereen zichtbaar. Een ontbrekende alt-tekst, een formulier dat niet zonder muis kan worden ingevuld of een afrekenknop die niet bereikbaar is voor schermlezers – al deze tekortkomingen zijn direct zichtbaar voor gebruikers en belangenorganisaties. Door deze zichtbaarheid zijn EAA-overtredingen moeilijker te verbergen en gemakkelijker te melden, wat op zijn beurt leidt tot strengere en snellere handhaving in vergelijking met de AVG.
Wat is de Europese toegankelijkheidswet?
De Europese toegankelijkheidswet (Richtlijn 2019/882) is het antwoord van de EU op digitale inclusie. Deze wet harmoniseert de toegankelijkheidseisen in alle lidstaten voor veel alledaagse producten en diensten, waaronder geldautomaten, ticket- en incheckautomaten, consumentencomputers, smartphones, e-readers, betaalterminals, telefoniediensten, audiovisuele media, bankdiensten, e-books, e-commercewebsites en noodcommunicatie.
Producten en diensten die na 28 juni 2025 op de EU-markt worden gebracht, moeten aan deze eisen voldoen, hoewel er een overgangsperiode geldt tot 28 juni 2030 en zelfbedieningsterminals die vóór de deadline zijn geïnstalleerd, mogen blijven staan tot het einde van hun economische levensduur. Micro-ondernemingen zijn over het algemeen vrijgesteld, maar elke organisatie die onder de wet vallende producten of diensten aan EU-consumenten verkoopt, moet de reikwijdte van de wet begrijpen.
Net als de AVG is de EAA geen afzonderlijke wet, maar een richtlijn die via nationale wetgeving wordt geïmplementeerd. Dit betekent dat elk land zijn eigen handhavingsmechanismen en sancties vaststelt, en uit de eerste zaken blijkt al dat toezichthouders bereid zijn om op te treden.
Concrete gevallen van handhaving van de EAA
De impact van de naleving van de Europese toegankelijkheidswet is al zichtbaar. In mei 2024 heeft de administratieve rechtbank van Parijs een belangrijke uitspraak gedaan over Pronote, een platform voor schoolbeheer dat in heel Frankrijk veel wordt gebruikt. De zaak, die was aangespannen door de vereniging apiDV, bevestigde dat openbare scholen die Pronote gebruiken, moeten voldoen aan de toegankelijkheidsverplichtingen volgens de Franse wetgeving. De rechtbank verklaarde het besluit van de staat om niet op te treden nietig en gaf de toezichthouder ARCOM opdracht om de naleving te onderzoeken. Belangrijk is dat in de uitspraak opnieuw werd bevestigd dat niet-conforme digitale diensten kunnen worden geconfronteerd met administratieve boetes van maximaal 25 000 euro per jaar, per dienst, totdat aan de toegankelijkheidseisen is voldaan. In deze zaak werd de staat veroordeeld tot het betalen van 1 500 euro aan de eisende vereniging.
Enkele maanden later, in juli 2025, ontvingen vier van de grootste Franse supermarktketens – Auchan, Carrefour, E. Leclerc en Picard – formele kennisgevingen waarin werd geëist dat hun websites en mobiele apps vóór 1 september 2025 aan de toegankelijkheidsnormen zouden voldoen. In de klachten werd benadrukt dat de platforms geen ondersteuning boden voor schermlezers, navigatie met het toetsenbord blokkeerden en blinde gebruikers uitsloten van "click & collect"-diensten. Als er geen corrigerende maatregelen worden genomen, lopen deze bedrijven het risico op escalerende sancties, publieke kritiek en boetes, vergelijkbaar met die welke al in andere sectoren zijn opgelegd.
Samen geven deze zaken aan dat toegankelijkheidsbarrières niet langer worden beschouwd als kleine technische vergissingen, maar als discriminatie volgens de EU-wetgeving. Ze benadrukken ook dat naleving van de EAA niet optioneel is, maar actief wordt gecontroleerd en gehandhaafd.
De realiteit van het negeren van toegankelijkheid in de EU
Alle EU-landen hebben een even krachtig standpunt ingenomen. De Italiaanse wetgeving inzake toegankelijkheid – de Stanca-wet en de daaropvolgende wijzigingen – verplicht bedrijven die onder de wet vallen om binnen 90 dagen na ontvangst van een kennisgeving aan de wet te voldoen. Bedrijven die eerder onder de Stanca-wet vielen, krijgen boetes tot 5 % van hun jaarlijkse omzet als ze niet aan de toegankelijkheidseisen voldoen; andere bedrijven kunnen boetes krijgen tot 40 000 euro.
De Franse omzettingswet beschouwt niet-naleving als een overtreding van klasse 5 en kan boetes opleggen van € 50 000 plus € 25 000 voor het niet publiceren van toegankelijkheidsverklaringen. De Duitse wet ter versterking van de toegankelijkheid legt boetes op tot € 100 000 voor de verkoop van niet-conforme producten en € 10 000 voor het verstrekken van onjuiste informatie over de toegankelijkheid van producten en diensten.
Deze nationale sancties lijken misschien bescheiden in vergelijking met de boetes van miljarden euro's van de AVG, maar ze laten zien dat EU-regelgevers niet zullen aarzelen om organisaties die zich niet aan de regels houden te straffen. Bedrijven die de EAA-voorschriften negeren, krijgen waarschijnlijk te maken met zowel juridische stappen als negatieve publiciteit.
De lessen van de AVG toepassen op toegankelijkheid
De parallellen tussen de AVG en de EAA zijn opvallend. Beide vereisen dat organisaties naleving in hun processen integreren in plaats van dit op het laatste moment toe te voegen. De AVG heeft ons geleerd dat:
- Naleving is een continu proces. Naleving van gegevensbescherming omvat voortdurende monitoring, risicobeoordelingen en documentatie. Evenzo vereist naleving van toegankelijkheid regelmatige audits, gebruikerstests en updates naarmate producten zich verder ontwikkelen.
- Ontwerp is belangrijk. Onder de AVG zijn privacy by design en privacy by default de norm geworden. Voor de EAA betekent toegankelijkheid door ontwerp dat de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.2 en hoger) en de geharmoniseerde norm EN 301 549 worden geïntegreerd in de productontwikkeling, van concept tot lancering.
- Transparantie schept vertrouwen. Duidelijke privacyverklaringen en toestemmingsprocedures hielpen organisaties boetes te vermijden. Wat toegankelijkheid betreft, houdt transparantie in dat er toegankelijkheidsverklaringen worden gepubliceerd, dat er feedbackmechanismen voor gebruikers met een handicap worden aangeboden en dat inspanningen om de toegankelijkheid te verbeteren worden gedocumenteerd.
- Opleiding en cultuur zijn essentieel. De AVG heeft aangetoond dat medewerkers op alle niveaus opleiding nodig hebben op het gebied van gegevensbescherming. Ook voor toegankelijkheid is opleiding nodig voor ontwerpers, ontwikkelaars, productmanagers en inkoopteams, zodat inclusief ontwerp een onderdeel wordt van de bedrijfscultuur.
- Documentatie is belangrijk. Privacyprogramma's zijn afhankelijk van registraties van verwerkingsactiviteiten. Voor de EAA moeten organisaties toegankelijkheidsaudits, herstelplannen en bewijs van oplossingen documenteren. Deze documentatie kan blijk geven van goede trouw als toezichthouders een onderzoek instellen.
Door toegankelijkheid te beschouwen als een fundamenteel gebruikersrecht, kunnen organisaties de last-minute paniek vermijden die veel GDPR-projecten teisterde. Degenen die een sterke privaciecultuur hebben opgebouwd, hebben daar reputatievoordelen en het vertrouwen van klanten mee gewonnen. Op dezelfde manier zorgt een vroegtijdige aanpak van EAA-compliance ervoor dat bedrijven vooroplopen op het gebied van handhaving.
De toekomst van de naleving van de Europese toegankelijkheidswet
Net zoals de AVG de manier waarop organisaties omgaan met gegevensbescherming heeft veranderd, verandert de Europese toegankelijkheidswet de manier waarop digitale producten en diensten worden ontworpen en geleverd. De handhaving is al begonnen en bedrijven die hiermee wachten, krijgen niet alleen te maken met financiële sancties, maar ook met blijvende reputatieschade.
Door toegankelijkheid nu in hun strategie en cultuur te verankeren, kunnen bedrijven last-minute aanpassingen om aan de regelgeving te voldoen voorkomen, miljoenen nieuwe klanten bereiken en blijk geven van oprecht respect voor de rechten van gebruikers. Naleving van de EAA-regelgeving is niet alleen een wettelijke vereiste, maar ook een belangrijke factor voor vertrouwen, inclusie en concurrentievermogen op de lange termijn op de EU-markt.
Lees meer over de toegankelijkheidsservices die wij bieden.
EAA is van kracht sinds28 juni 2025.
