Afbeeldingsbeschrijving: Waarschuwingspop-up met een geel waarschuwingspictogram en de tekst 'Toegankelijkheidsproblemen gedetecteerd – Oplossing vereist volgens EU-wetgeving' met een blauwe knop met de tekst 'Nu oplossen'.
De EAA stuurt geen herinneringen.
Leestijd: 8 minuten
Wanneer een organisatie niet voldoet aan de Europese toegankelijkheidswet (Richtlijn 2019/882) en een formele kennisgeving van de autoriteiten ontvangt, loopt zij ernstige juridische en zakelijke risico's. In deze blog wordt uitgelegd wat een formele kennisgeving onder de EAA inhoudt, wordt het klachten- en handhavingsproces beschreven, van klachten van gebruikers tot regelgevende maatregelen, en wordt onderzocht hoe belangrijke EU-landen zoals Duitsland, Frankrijk, Italië en Oostenrijk de toegankelijkheidswetgeving handhaven. Hoewel elk land zijn eigen regelgevende instantie heeft, handhaven ze allemaal de uniforme normen die zijn vastgelegd in Richtlijn 2019/882. We bespreken ook de mogelijke sancties – van boetes tot het uit de handel nemen van producten en uitsluiting van overheidsopdrachten – en bredere gevolgen zoals reputatieschade. De boodschap is duidelijk: vroegtijdige naleving en voortdurende monitoring zijn cruciaal.
Wat is een "formele kennisgeving" in het kader van de Europese toegankelijkheidswet?
Volgens de EAA, en meer bepaald het kader dat is vastgelegd in Richtlijn 2019/882, is een formele kennisgeving een officiële waarschuwing die door een nationale handhavingsinstantie wordt gegeven aan een organisatie die de toegankelijkheidseisen niet naleeft. In feite is het een juridisch bindende kennisgeving van niet-naleving waarin het bedrijf wordt opgedragen om binnen een bepaalde termijn specifieke tekortkomingen op het gebied van toegankelijkheid te verhelpen. Het ontvangen van een formele kennisgeving betekent dat de autoriteiten hebben onderzocht en bevestigd dat uw product of dienst niet voldoet aan de normen van de EAA. Het is de laatste kans om vrijwillig aan de normen te voldoen voordat er strengere maatregelen worden genomen.
Juridisch gezien behandelt de EAA toegankelijkheid op dezelfde manier als andere kwesties met betrekking tot productconformiteit. Lidstaten moeten regelgevende instanties (vaak 'markttoezichtautoriteiten' genoemd) de bevoegdheid geven om te controleren of bedrijven de regels naleven en hen formeel op de hoogte te stellen van overtredingen. Als een bedrijf bijvoorbeeld een product of digitale dienst verkoopt dat niet toegankelijk is zoals voorgeschreven, kunnen regelgevende instanties een formele kennisgeving sturen waarin corrigerende maatregelen worden geëist. In deze kennisgeving worden doorgaans de specifieke bepalingen genoemd die zijn overtreden (zoals ontbrekende toegankelijkheidsinformatie of -functies) en wordt een termijn gesteld om de problemen op te lossen. Het is niet slechts een suggestie, maar een handhavingsmaatregel op grond van de wet.
Een formele kennisgeving op grond van de EAA betekent dat de nalevingstermijn begint te lopen. Deze kennisgeving gaat vooraf aan sancties: als het bedrijf er niet in slaagt om de niet-naleving tijdig te beëindigen, kunnen de autoriteiten escaleren door boetes op te leggen of zelfs het product/de dienst uit de markt te weren. Met andere woorden, de formele kennisgeving is zowel een waarschuwing als een wettelijk bevel om aan de voorschriften te voldoen. Het weerspiegelt de handhavingsfilosofie van de richtlijn: bedrijven de kans geven om tekortkomingen op het gebied van toegankelijkheid te verhelpen, maar als deze blijven bestaan, ervoor zorgen dat ontoegankelijke producten of diensten niet langer kunnen worden aangeboden. Van de autoriteiten wordt verwacht dat zij zorgvuldig te werk gaan – de EAA en de overwegingen daarbij vereisen dat elke klacht of overtreding op het gebied van toegankelijkheid binnen een redelijke termijn wordt behandeld als onderdeel van goed bestuur.
Van klacht tot sanctie
De Europese toegankelijkheidswet voorziet in een klachten- en handhavingsprocedure die individuen en regelgevende instanties in staat stelt ervoor te zorgen dat organisaties aan de toegankelijkheidseisen voldoen. Hieronder volgt een stapsgewijs overzicht van hoe een klacht van een enkele gebruiker kan escaleren tot formele handhavingsmaatregelen:
Gebruiker stuit op een belemmering en dient een klacht in
Het handhavingsproces dat voortvloeit uit Richtlijn 2019/882 stelt individuen en regelgevende instanties in staat om ervoor te zorgen dat organisaties voldoen aan de toegankelijkheidseisen. Het begint vaak met een persoon met een handicap die een toegankelijkheidsbarrière ondervindt in een product of dienst, bijvoorbeeld een e-commercewebsite die geen ondersteuning biedt voor schermlezers of een bankapp zonder tekstalternatieven. In het kader van de EAA worden gebruikers over het algemeen aangemoedigd om eerst contact op te nemen met het bedrijf via een feedbackkanaal voor toegankelijkheid of de klantenservice om het probleem te melden. Nationale wetgeving (en de EAA zelf) verplicht organisaties om hiervoor een toegankelijkheidsverklaring en een feedbackmechanisme te hebben. Bedrijven moeten de klacht serieus nemen en ernaar streven deze snel op te lossen, zowel om de gebruiker te helpen als om verdere maatregelen te voorkomen.
Escalatie naar nationale autoriteiten
Als de organisatie niet reageert of als de gebruiker niet tevreden is met het antwoord, kan de klacht worden doorverwezen naar de relevante nationale autoriteit. Elke EU-lidstaat wijst een of meer instanties aan om klachten over toegankelijkheid te behandelen. In Frankrijk kunnen gebruikers bijvoorbeeld eerst toegankelijkheidsproblemen melden bij de Défenseur des droits. Als het probleem wordt genegeerd, kunnen ze een formele klacht indienen en in hardnekkige of commerciële gevallen kan de zaak worden doorverwezen naar de DGCCRF (Direction générale de la concurrence, de la consommation et de la répression des fraudes) – de Franse autoriteit voor consumentenbescherming – voor verder onderzoek. In Duitsland kan de gebruiker, als een website of app een klacht niet via het feedbackmechanisme afhandelt, de klacht escaleren naar regionale of federale autoriteiten. In Italië moeten gebruikers eerst de aanbieder op de hoogte stellen en kunnen ze vervolgens via een onlineformulier een formele klacht indienen bij AgID (Agentschap voor Digitaal Italië). Ernstige gevallen kunnen worden geëscaleerd naar het Ministerie voor Gehandicapten. In Oostenrijk worden klachten doorgestuurd naar de autoriteiten onder het federale ministerie van Sociale Zaken. Het belangrijkste punt is dat er geen enkele EU-brede "toegankelijkheids politie" bestaat – in plaats daarvan legt uw organisatie verantwoording af aan de nationale regelgevende instanties in elk land waar u actief bent, en die regelgevende instanties volgen hun binnenlandse procedures (in overeenstemming met de minimumnormen van de EAA) om klachten te behandelen.
Onderzoek door de handhavingsinstantie
Zodra een klacht bij de autoriteiten is ingediend, zullen zij een onderzoek instellen. De handhavingsinstantie kan het bedrijf om informatie of documentatie vragen om de naleving te beoordelen. Op grond van artikel 23 van Richtlijn 2019/882 moeten de lidstaten beschikken over procedures om de conformiteitsverklaringen en corrigerende maatregelen van het bedrijf te controleren. Onderzoekers kunnen het product/de dienst toetsen aan de technische vereisten van de EAA (vaak verwijzend naar Europese geharmoniseerde normen zoals EN 301 549 of WCAG 2.2 voor websites). Zij kunnen ook overwegen of er uitzonderingen van toepassing zijn. Tijdens deze fase geven regelgevende instanties het bedrijf doorgaans de kans om hun toegankelijkheidsmaatregelen toe te lichten of problemen vrijwillig op te lossen. Zwijgen of ontwijkend gedrag is echter gevaarlijk: het niet meewerken kan op zich al een overtreding zijn. De EAA verplicht fabrikanten en dienstverleners om op verzoek van de autoriteiten documentatie over de naleving te verstrekken.
Versturen van een formele kennisgeving
Als de autoriteit concludeert dat het product of de dienst niet aan de eisen voldoet, geeft zij een formele kennisgeving van niet-naleving af. Deze kennisgeving is meestal een schriftelijke administratieve beslissing waarin de bevindingen worden uiteengezet (bijvoorbeeld welke toegankelijkheidseisen zijn geschonden) en waarin de organisatie wordt opgedragen deze te corrigeren. Er wordt een termijn voor naleving vastgesteld. De termijn kan variëren – sommige nationale regels geven bedrijven een respijtperiode. De formele kennisgeving dient zowel als waarschuwing als als wettelijk mandaat: hiermee wordt de organisatie officieel op de hoogte gesteld dat zij de wet overtreedt en vóór een bepaalde datum specifieke maatregelen moet nemen. In veel rechtsgebieden kunnen de autoriteiten in dit stadium ook het publiek informeren of overtredende bedrijven in een register opnemen, waardoor de druk op hun reputatie toeneemt (het Franse decreet 2023-931 staat naast boetes ook expliciet openbaarmaking van overtredingen toe). Belangrijk is dat een formele kennisgeving op grond van de EAA niet optioneel is – het negeren ervan of het niet tijdig nemen van corrigerende maatregelen maakt de weg vrij voor sancties.
Correctieve actieperiode
Na ontvangst van een formele kennisgeving wordt van de organisatie verwacht dat zij binnen de gestelde termijn de nodige maatregelen neemt. Dit kan betekenen dat een website moet worden aangepast aan de WCAG 2.2 AA-criteria, dat software of firmware moet worden gepatcht om de toegankelijkheid te verbeteren, dat de procedures voor klantenondersteuning moeten worden verbeterd of dat een niet-conform product zelfs moet worden teruggeroepen om toegankelijkheidsfuncties aan te brengen. Gedurende deze periode kan de autoriteit voortgangsrapporten of een bijgewerkte toegankelijkheidsverklaring eisen om te controleren of de problemen worden aangepakt. Als het bedrijf alle problemen met succes verhelpt, kan de zaak zonder verdere sancties worden gesloten (hoewel het feit dat het de fase van de formele kennisgeving heeft bereikt, in het dossier wordt opgenomen). Als het bedrijf de problemen echter slechts gedeeltelijk verhelpt of de deadline niet haalt, zal de autoriteit de niet-naleving als "aanhoudend" beschouwen en overgaan tot het opleggen van sancties.
Sancties en boetes
Het niet naleven van een formele kennisgeving leidt tot de strafmaatregel. Nationale autoriteiten beschikken over een reeks handhavingsinstrumenten in het kader van de nationale omzetting van Richtlijn 2019/882. Veelvoorkomende sancties zijn onder meer:
- Er kunnen financiële sancties worden opgelegd, vaak afhankelijk van de ernst en de duur van de overtreding. De EAA heeft de lidstaten verplicht om "doeltreffende, evenredige en afschrikkende" boetes vast te stellen, wat heeft geleid tot aanzienlijke bedragen (hieronder per land gespecificeerd). Deze boetes kunnen in sommige gevallen per overtreding of per dag van voortdurende niet-naleving worden opgelegd.
- Marktbeperkingen: Regelgevende instanties kunnen maatregelen nemen om de beschikbaarheid van het niet-conforme product of de niet-conforme dienst te beperken. In de praktijk kan dit betekenen dat de verkoop wordt stopgezet, een mobiele app uit app stores wordt verwijderd of een online dienst voor EU-gebruikers wordt geblokkeerd totdat deze voldoet aan de toegankelijkheidsnormen. De ultieme stap is het uit de markt halen van het product, waarbij het bedrijf het product volledig uit de EU-markt moet halen als het niet conform kan worden gemaakt.
- Aanvullende bevelen: Autoriteiten kunnen naast boetes ook corrigerende bevelen uitvaardigen, bijvoorbeeld door het bedrijf te verplichten om onmiddellijk een toegankelijk alternatief formaat aan te bieden of door periodieke toegankelijkheidsrapporten te eisen. Sommige landen geven rechtbanken de bevoegdheid om op verzoek van consumenten of belangenorganisaties een verbod (cease-and-desist order) op te leggen, waardoor het bedrijf in feite wordt gedwongen om de dienstverlening stop te zetten totdat het probleem is opgelost.
Tijdens dit hele proces zijn timing en reactievermogen van cruciaal belang. In de overwegingen van de EAA wordt benadrukt dat klachten snel moeten worden afgehandeld en dat er snel beslissingen moeten worden genomen. Veel landen hebben voor elke fase specifieke termijnen vastgesteld (zo schrijft de Spaanse regelgeving voor dat een klacht binnen 7 dagen moet worden bevestigd en binnen 3 maanden moet worden opgelost). Dit handhavingsproces onderstreept dat het negeren van toegankelijkheidsproblemen snel kan escaleren van een enkele klacht van een gebruiker tot aanzienlijke juridische problemen.
Formele kennisgevingen vermijden en toegankelijkheid omarmen
De beste manier om met een handhavingsmaatregel van de EAA om te gaan, is door in de eerste plaats nooit een formele kennisgeving te ontvangen. Gezien het bovenstaande belang, moeten organisaties naleving van toegankelijkheid als een proactieve strategische prioriteit behandelen. Wachten is een gevaarlijke gok – niet alleen geldt er een wettelijke deadline, maar ook activistische gebruikers en autoriteiten zijn op zoek naar achterblijvers. Door vroegtijdig aan de regels te voldoen, voorkomt u dat u op het laatste moment onder dreiging van sancties nog snel maatregelen moet nemen.
Belangrijke stappen voor proactieve naleving zijn onder meer het uitvoeren van grondige toegankelijkheidscontroles van uw digitale producten en diensten, het trainen van uw ontwikkelings- en ontwerpteams op het gebied van inclusief ontwerp, het integreren van toegankelijkheidscontroles in uw productontwikkelingscyclus en het bijhouden van een actuele toegankelijkheidsverklaring, zoals vereist door de wet. Toegankelijkheid is geen eenmalig project – het vereist voortdurende monitoring en verbetering. Websites worden bijgewerkt, apps brengen nieuwe functies uit en inhoud verandert – dit alles moet voortdurend worden gecontroleerd om ervoor te zorgen dat er geen nieuwe barrières worden opgeworpen.
Het is van cruciaal belang dat naleving niet alleen wordt gezien als een regelgevende last, maar ook als een motor voor innovatie en inclusie. Door uw producten voor iedereen bruikbaar te maken, vergroot u uw potentiële klantenbestand (er zijn ongeveer 87 miljoen mensen met een handicap in de EU, om nog maar te zwijgen van de vergrijzende bevolking). U verbetert ook de algehele gebruikerservaring: verbeteringen op het gebied van toegankelijkheid maken producten vaak beter voor iedereen, niet alleen voor mensen met een handicap. Op de lange termijn kan investeren in toegankelijkheid de reputatie van uw merk verbeteren, bijdragen aan MVO-doelstellingen en juridische risico's en ontwikkelingskosten verminderen.
Conclusie
De Europese toegankelijkheidswet kan niet worden genegeerd – noch juridisch, noch ethisch. Een formele kennisgeving van een EU-autoriteit is een duidelijk signaal dat uw organisatie achterloopt op haar verplichtingen en opent de deur naar boetes, handhavingsmaatregelen en een hele reeks negatieve gevolgen. CEO's en besluitvormers moeten deze waarschuwing ter harte nemen: naleving van toegankelijkheid is nu een cruciaal nalevingsgebied, vergelijkbaar met gegevensprivacy wat betreft het belang en de mogelijke sancties. Het goede nieuws is dat organisaties door vroeg en daadkrachtig op te treden deze uitdaging op het gebied van naleving kunnen omzetten in een kans: ze kunnen hun producten verbeteren, meer klanten bereiken en hun merkwaarden versterken.
Richtlijn 2019/882 en nationale wetten zorgen voor de stok, maar er is ook een wortel: een toegankelijk bedrijf is een veerkrachtiger, innovatiever en betrouwbaarder bedrijf. Door vandaag prioriteit te geven aan toegankelijkheid, kunt u morgen formele kennisgevingen en boetes vermijden.
Lees meer over de toegankelijkheidsservices die wij bieden.
EAA is van kracht sinds28 juni 2025.
